Fragment mapy Śląska Martina Helwiga z 1561 r.

pon. 19-03-2012 12:00

Fragment mapy Śląska Martina Helwiga z 1561 r.


(Dzięki uprzejmości Pana Andrzeja Złotego)


14 września 1561 roku ukazała się w Nysie przeglądowa mapa Śląska w skali ok. 1:550 000, której autorem był Martin Helwig. Mapa ta była publikowana w swej oryginalnej postaci przez prawie dwieście lat, do połowy 18 wieku. Nazywana jest „matką map Śląska”. Ukazuje Śląsk pod władztwem Habsburgów, którzy odziedziczyli go w roku 1526, po wymarciu Jagiellonów czesko-węgierskich.
Obraz kartograficzny Śląska autor zorientował na południe, czyli w kierunku przeciwnym do powszechnie stosowanego w kartografii  kierunku północnego. W związku z tym na prezentowanym fragmencie mapy Węgry i Morawy są na górze a Odra płynie w dół mapy. Mapa jest bogato zdobiona i kolorystycznie dopracowana.
Na tej mapie też oczywiście nie ma Giszowca, ale jest kilka szczegółów które pozwalają zidentyfikować na niej położenie okolic Katowic. Obok źródeł Kłodnicy wyrysowano uprawę chmielu co świadczyłoby o znacznych uprawach tej rośliny w okolicach Piotrowic i Ochojca. Chmiel, według dra Piotra Greinera, uprawiany był w okolicach źródeł Kłodnicy na potrzeby książęcego browaru tyskiego, uruchomionego pomiędzy 1593 a 1613 rokiem.Tereny Giszowca leżą na tej mapie gdzieś pomiędzy Mysłowicami a Pszczyną.
Poniższy fragment obejmujący wschodnią część Śląska, zawiera dla ułatwienia odczytania mapy szereg współczesnych nazw miejscowości i rzek.

Fragment mapy Śląska z 1561 r.