Fragment mapy Johannesa Harnischa z 1794 r.

ndz. 01-04-2012 19:15

Fragment mapy Johannesa Harnischa z 1794 r.


Plan sytuacyjny, którego fragment dotyczący okolic Katowic prezentowany jest poniżej, został opracowany w latach 1794-1795 przez służby miernicze Wyższego Urzędu Górniczego we Wrocławiu. Autorem mapy był Johannes Harnisch.
Mapa została wykreślona w orientacji południowo-zachodniej, stąd Murcki (Emanuelsegen) znajdują się na „górze” mapy, a Załęże (Zalenze) na jej „dole”.
Na mapie wykreślono pełne pokrycie trenu. Rzeźba terenu oddana została przy pomocy powszechnie wówczas stosowanej metody szrafowej. Na tym podkładzie wykreślone zostały obiekty przemysłowe. Mapa była uzupełniana do początków lat czterdziestych XIX wieku, tak więc przedstawia ona obraz rozmieszczenia obiektów przemysłowych nie z końca XVIII wieku, ale z przestrzeni prawie pięćdziesięciu lat. (wg. dr. Piotra Greinera)
Prezentowany fragment „katowicki” jest przedstawiony jakby był panoramą Katowic widzianą z wieży w okolicach Chorzowa. Mapa pokazuje przebieg okolicznych rzek : Rawy z dopływami, Bolinki Zachodniej, Południowej II i koryto Południowej I. Widać także źródła Kłodnicy, a także liczne stawy z młynami wodnymi m. in. w Janowie, Roździeniu, Piotrowicach, Kuźni Boguckiej.
Z obiektów przemysłowych wymienić należy: hutę szkła w Janowie, kopalnię „Bergthal” w okolicach giszowieckiej cegielni, datowaną na 1788 r. i założoną przez właściciela Mysłowic Mieroszewskiego. Była to pierwsza kopalnia węgla na terenie ordynacji mysłowickiej, eksploatowana z przerwami do 1823 r. Jej maksymalne wydobycie to 140 ton w roku 1823 czyli tyle ile kopalnia „Staszic” wyciąga w 20 minut.
Najstarszą natomiast na całym Górnym Śląsku jest kopalnia „Emanuelsegen” w Murckach datowana na rok 1769, ale eksploatowana już od 1740 roku, a wg niektórych źródeł nawet od II połowy XVII wieku.
Wyraźnie widać, że większość pozostałych obiektów przemysłowych została dorysowana później. Są to m. in. kopalnie: Agathe, Gute Amalie, Eisenbahn, Gute Erwarung w lasach janowskich oraz Susanna, Agnes Amanda, Pauline w pobliżu Katowic.
Sieć drogowa na mapie w tym obszarze składa się wyłącznie z dróg  polnych. Jedyna szosa – z Katowic do Mysłowic dorysowana została prawdopodobnie w latach 20 tych XIX wieku. Podobnie jak na mapie Wredego widać wyraźnie drogę z Mysłowic do Piotrowic- Ochojca.
Teren Giszowca należy umieścić przypuszczalnie pomiędzy Bolinkami: Zachodnią i Południową I. Na mapie znajduje się szereg miejscowości stanowiących dzisiaj dzielnice Katowic jak Szopienice, Dąbrówka, Bogucice, Ligota, Piotrowice, Kostuchna, Ochojec, Załęże.

Mapa z 1795 r.